هەواڵەکەی Pathology News لەسەر توێژینەوەی Mayo Clinic لە Respiratory Research پێناسەی شوێنی دەخاتە ناو پرسیارێکی کرداریدا کە بۆ پزیشکی پاتۆلۆژی گرنگە: ئایا ئەوە بەسە بزانین خانەکە چ جۆرێکە، یان پێویستە بزانین لە شانەدا لە کوێیە و پەیوەندییەکانی چییە؟ لە نەخۆشییە درێژخایەنەکانی ڕێگاکانی هەوادا، شوێن وردەکارییەکی لاوەکی نییە. شیکارییەکە نیشانی دا کە ئەسمە و COPD تەنها لە بڕی هەوکردن یان پلەی فایبرۆزدا جیاواز نین، بەڵکو لە شێوەی ڕێکخستنی خانەکانی بەرگری و خانەکانی پێکهاتەیی لە ناو ئەوەی دەتوانرێت بە گەڕەکی خانەیی تایبەت ناوزەد بکرێت.
تیمی Mayo Clinic پلاتفۆرمی Akoya PhenoCycler-Fusion ی بەکارهێنا بۆ خوێندنی نموونەی سییەوی لە 17 کەس: پێنج کەس بەبێ ئەسمە، چوار کەس بە ئەسمە، و هەشت کەس بە نەخۆشی گیرانی درێژخایەنی سییەکان. پانێلەکە 10 نیشانەگری تێدا بوو، لەوانە CD45 و CD3 و CD4 و CD8 بۆ خانەکانی بەرگری، E-cadherin و smooth muscle actin و collagen بۆ پێکهاتە بنەڕەتییەکان، Ki67 و PCNA بۆ زیادبوونی خانە، و CD34 بۆ هەڵسەنگاندنی خوێنبەری. ئەمە لە ڕووی ژمارەی حاڵەتەکانەوە قەبارەیەکی گەورە نییە، بەڵام نموونەیەکی ڕوون دەدات لەوەی خوێندنەوەی خانە لە شوێنی سروشتیی خۆیدا چی زیاد دەکات، نە وەک ژمارەیەکی جیاکراوە لە شانە.
ئەو ئەنجامەی بۆ پزیشکی پاتۆلۆژی گرنگە
خاڵی سەرەکی لە توێژینەوەکەدا ئەوەیە کە ئەسمە ڕۆڵێکی ڕوونتری بۆ خانەکانی CD8+ T نیشان دا، زیاتر لەوەی زۆرجار کاتێک نەخۆشییەکە تەنها لە ڕوانگەی Th2 یان ئێۆزینۆفیلەکانەوە دەخوێندرێتەوە پێشبینی دەکرا. ئەمە مۆدێلە ناسراوەکان هەڵناوەشێنێت، بەڵام توێژێکی شوێنی زیاد دەکات: ئەم خانانە لە کوێن؟ لەگەڵ چ خانانێک دراوسێن؟ ئایا نزیک لە ئەپیتێلیۆم، ماسولکەی نەرم، یان ناوچەکانی دووبارە دروستبوونەوە دەردەکەون؟ ئەم پرسیارانە نزیکترن لە زمانی پاتۆلۆژیستەکەوە تا لە زمانی خشتە جینییە دابڕاوەکان.
لە COPD دا، ناوچەی دەوڵەمەند بە extracellular matrix دیار بوون. بوونی niches کە کۆلاجین یان گۆڕانە پێکهاتەییەکان تێیاندا زاڵن، ڕەنگە ڕوون بکاتەوە بۆچی وەڵامی چارەسەر لە نێوان نەخۆشانێکدا کە هەمان دەستنیشانکردنی کلینیکییان هەیە جیاوازە. بۆ پزیشکی کارا، بەهاکە تەنها لە ناونانی نمونەیەکی نوێدا نییە، بەڵکو لە بیرکردنەوە لە نموونەی biopsy یان resection وەک سەرچاوەی نەخشەیەکی چارەسەریی ئەگەرییە، بە تایبەتی کاتێک گفتوگۆ لەسەر چارەسەرە دژەفایبرۆزەکان یان هەڵبژاردنی نەخۆش بۆ تاقیکردنەوە کلینیکییەکان دەکرێت.
بۆچی خانەی جیاکراوە بەس نییە؟
توێژینەوەکە سنوورێکی ناسراوی شیکارییەکانی single-cellمان بیر دەخاتەوە: جیاکردنەوەی خانە وردەکاریی زۆر دەدات، بەڵام ئەو دراوسێیەتییە دەسڕێتەوە کە مانا دەدات. لە سییەدا، ئەپیتێلیۆم، ماسولکەی نەرم، فیبرۆبلاستەکان، خوێنبەرەکان، و خانەکانی بەرگری لە ناو پێکهاتەیەکی سێ ڕەهەندیدا کار دەکەن. کاتێک بە تەواوی جیایان دەکەینەوە، بەشێک لە ڕەفتاری نەخۆشییەکە لەدەست دەدەین. پێناسەی شوێنی بەشێک لەم دەقە دەگەڕێنێتەوە بۆ شیکاری.
ئەمە لە نەخۆشییەکاندا گرنگە کە بە یەکسانی لە شانەدا دابەش نابن. ناوچەیەکی بچووک لە دەوری bronchiole ڕەنگە مانادارتر بێت لە ناوەندی هەموو نموونەکە. هەروەها خوێندنەوەی گشتیی بڕی ڕەنگە کۆبوونەوەیەکی شوێنی خانەکانی CD8+ T یان قەراخێکی فایبرۆزی پەیوەندیدار بە گیران بشارێتەوە. بۆیە تەکنیکەکانی multiplex imaging بەسوود دەردەکەون کاتێک پرسیارەکە لە هەمان کاتدا anatomy و immunology ـیە، نە تەنها کاتێک ژمارەکردنی خانەمان دەوێت.
خوێندنەوەی توێژینەوەکە لە ڕوانگەی کاری ڕۆژانەوە
نابێت بارێکی زیاتر لە توانای توێژینەوەکە بخەینە سەر. ژمارەی نموونەکان سنووردارە، و تاقیکردنەوەیەکی ئامادە بۆ بەکارهێنانی ڕۆتینی سبەی بەیانی پێشکەش ناکات. بەڵام ئاراستەیەک پێشکەش دەکات کە پێویستی بە چاودێری ورد هەیە: گۆڕینی وێنەی نسیجی لە وەسفی شێوەییەوە بۆ پێوانەکردنی پەیوەندییە شوێنییەکان. ئەمە ئەو شوێنەیە کە پزیشکی پاتۆلۆژی دەتوانێت بەهایەک زیاد بکات کە شیکاری مولیکیولی بە تەنها نایدات.
لە ڕاپۆرتی کۆندا، هەوکردن، فایبرۆز، قەڵەوبوونی ماسولکەی نەرم، یان گۆڕانی ئەپیتێلیۆم تێبینی دەکەین. لە خوێندنەوەی شوێنیدا، دەتوانرێت ئەم توخمانە بەیەکەوە ببەسترێن: ئایا خانەکانی T لە ناوچە فایبرۆزییە دیاریکراوەکاندا هەن؟ ئایا زیادبوونی ئەپیتێلیال پەیوەندی بە خوێنبەرییەکی خۆجێییەوە هەیە؟ ئایا دابەشبوونی خانەکانی بەرگری لە نێوان ئەسمە و COPD دا بە شێوەیەکی پێوانەکراو جیاوازە؟ ئەم پرسیارانە ڕەنگە دواتر ببنە بەشێک لە دیزاینی توێژینەوەی چارەسەری یان مۆدێلی پۆلێنکردنی نسیجی وردتر.
پەیوەندییەکی ڕوونتر بە گۆڕانی دیجیتاڵی لە پاتۆلۆژیدا
بابەتەکە لێرەدا دیجیتاڵکردنی سلاید نییە تەنها بۆ ئاسانکردنی ئەرشیفکردن یان نیشاندان لە دوورەوە. بەهای ڕاستەقینە کاتێک دەردەکەوێت کە WSI ببێتە توێژێکی سەرەکی لە شیکارییەکی فرە-نیشانەگر، کە تێیدا سیگناڵی بەرگری بە پێکهاتەی نسیجی و شوێنەوە دەبەسترێتەوە. ئەم جۆرە کارە پێویستی بە کۆنترۆڵی توندی پێش-شیکاری هەیە: جۆری نموونە، fixation، کوالێتیی بڕین، هەڵبژاردنی ناوچەکانی گرنگی، و یەکخستنی خوێندنەوە لە نێوان حاڵەتەکاندا. هەر کێشەیەک لەم هەنگاوانەدا وەک سیگناڵێکی شوێنیی ساختە دەردەکەوێت.
هەروەها هەڵبژاردنی پانێلێکی 10 نیشانەگر پێویستی بە سازش هەیە. هەر نیشانەگرێک کە دەچێتە ناو پانێلەکە، شوێنی پرسیارێکی دیکە دەگرێت. بۆیە دیزاین دەبێت لە گریمانەی نەخۆشییەکەوە دەست پێ بکات، نە لە بەردەستبوونی antibody یان سەرنجڕاکێشیی تەکنیکەکەوە. لەم توێژینەوەیەدا، تێکەڵکردنی نیشانەگرەکانی بەرگری، پێکهاتە، زیادبوونی خانە و خوێنبەری لۆژیکییە، چونکە لەگەڵ پرسیاری دووبارە دروستبوونەوەی ڕێگای هەوا و هەوکردنی درێژخایەن دەگونجێت.
دوای ئەمە چی پێویستە چاودێری بکەین؟
یەکەم تاقیکردنەوەی ڕاستەقینە بۆ ئەم ئەنجامانە دووبارەکردنەوەیانە لەسەر ژمارەی گەورەتر، لەگەڵ دابەشکردنی کلینیکی ڕوونتری نەخۆشان، و بەستنەوەیان بە کارکردنی هەناسەدان، توندی نەخۆشی، و چارەسەری پێشووتر. هەروەها پێویستە بزانین ئایا ئەو گەڕەکە خانەییانەی دۆزراونەتەوە لە نێوان سەنتەرە جیاوازەکان و شێوازە جیاوازەکانی ئامادەکردندا جێگیرن یان نا. بەبێ ئەمە، ئەنجامەکە لە ڕووی توێژینەوەوە سەرنجڕاکێش دەمێنێتەوە، بەڵام بۆ گۆڕینی بڕیاری کلینیکی بەس نییە.
خاڵێکی دیکە توانای خوێندنەوەیە. ئەگەر شیکارییەکە پێویستی بە زنجیرەیەکی درێژی پرۆسەی کۆمپیوتەری هەبێت کە ناتوانرێت پێداچوونەوەی بۆ بکرێت، داخستنی لە ژینگەی دەستنیشانکردندا قورس دەبێت. بەڵام ئەگەر وەک پێکهاتەیەکی پێوانەیی ڕوون پێشکەش بکرێت، لەگەڵ نەخشەکان کە پاتۆلۆژیست دەتوانێت پێداچوونەوەیان بۆ بکات و بە دیمەنی نسیجییەوە بیانبەستێتەوە، نزیکتر دەبێت لە جێبەجێکردن. لێرەدا پزیشکی پاتۆلۆژی دەبێت لە ناوەندی دیزاینی ئامرازەکەدا بمێنێتەوە، نە لە کۆتایی زنجیرەکەدا وەک بەکارهێنەرێک کە تەنها دوگمەی کارپێکردن دادەگرێت.
کورتەی کرداری
توێژینەوەکە ناڵێت هەموو حاڵەتێکی ئەسمە یان COPD پێویستی بە شیکاریی شوێنی فرە-نیشانەگر هەیە. بەڵام شتێکی دیاریکراوتر دەڵێت: لە نەخۆشییە درێژخایەنەکانی ڕێگاکانی هەوادا، دابەشبوونی خانەکان لە ناو شانەدا ڕەنگە جیاوازییەکان ڕوون بکاتەوە کە لە ژمارەکردنی خانەکان بە تەنها دەرناکەون. ئەمە دەرگایەک دەکاتەوە بۆ پاتۆلۆژیی هەناسەدانی پێوانەکراوتر، بە تایبەتی لە نموونە توێژینەوەییەکان و تاقیکردنەوە چارەسەرییەکاندا.
بۆ پاتۆلۆژیستەکان، پەیامەکە ڕوونە. هەرچەندە تەکنیکەکانی spatial biology زیاتر دەچنە ناو تاقیگەوە، هەڵسەنگاندنی کوالێتیی شانە، هەڵبژاردنی ناوچەی خوێندنەوە، و لێکدانەوەی پەیوەندی نێوان خانە و پێکهاتە دەبنە بەشێکی بنەڕەتی لە بەهای پیشەیی. تەکنیکەکە پێوانە دەکات. بەڵام ماناکە هێشتا پێویستی بە چاوێکی ڕاهێنراو هەیە کە شانە بناسێت پێش ئەوەی متمانە بە نەخشەکە بکات.
سەرچاوە: Pathology News.